Páll Óskar

Nýjasta stóra plata hans, Alveg, sem var tekin upp í samstarfi við Benna Hemm Hemm, kom út árið 2025. Hún var fyrsta poppbreiðskífa þessarar íslensku poppstjörnu í átta ár. Að sögn tónlistarmannsins sjálfs hjálpaði verkefnið honum að „vakna af sköpunarlegri stöðnun“ og enduruppgötva innblásturinn til lagasmíða.

Ævisaga Páls Óskars

Páll Óskar Hjálmtýsson (þekktur á alþjóðavettvangi undir listamannsnafninu Paul Oscar) fæddist 16. mars 1970 og ólst upp í Vesturbæ Reykjavíkur sem yngstur sjö systkina. Hann ólst upp á miklu tónlistarheimili. Faðir hans, Hjálmtýr Hjálmtýsson, starfaði sem bankamaður og móðir hans, rithöfundurinn Margrét Matthíasdóttir, söng einnig í kór, líkt og eiginmaður hennar. Eldri systir hans, Sigrún Hjálmtýsdóttir, betur þekkt sem Diddú, varð ein þekktasta óperusöngkona Íslands.

Hann ólst upp í umhverfi þar sem söngur var eðlilegur hluti af daglegu lífi. Stóra fjölskyldan, sem taldi níu manns, bjó í lítilli íbúð sem var um það bil 90 fermetrar að stærð. Sem barn sýndi Páll hæfileika til að teikna, semja ævintýri og syngja. Móðir hans bað hann oft um að koma fram fyrir konurnar í saumaklúbbnum hennar og í afmælisveislum innan fjölskyldunnar.

Páll Óskar hefur rifjað upp í viðtölum að eldri systkini hans hafi veitt honum fjölbreytta tónlistarmenntun heima fyrir og kynnt honum ótrúlega margar tónlistarstefnur. Diddú hlustaði á þjóðlagatónlist og djasslistamenn á borð við Joan Baez, Joni Mitchell og Cleo Laine. Eldri bróðir hans hlustaði á harðrokksveitir eins og Thin Lizzy, Motörhead og KISS. Ein systra hans kom heim með nýjustu diskólögin frá vinsæla skemmtistaðnum Klúbbnum, en önnur kynnti honum pönk og síðpönktónlist flytjenda á borð við Nina Hagen, Lene Lovich og Siouxsie and the Banshees. Þessi tónlistaráhrif áttu síðar eftir að móta sérstakan listrænan stíl hans, þar sem diskó, popp, leikræn sviðsframkoma, pönk og kampstíll runnu saman.

Strax árið 1980, aðeins tíu ára gamall, fór Páll Óskar með hlutverk Hans í hljómplötunni Söngævintýrið. Tónskáldið Gylfi Ægisson samdi tónlistarútsetningar byggðar á klassískum ævintýrum Grimmsbræðra fyrir verkefnið. Í kjölfarið tók Páll Óskar þátt í fjölmörgum hljóðupptökum fyrir börn, talsetningu og söng í auglýsingum. Eitt af eftirtektarverðustu verkefnum hans á þessum árum var aðalhlutverkið í söngleiknum Gúmmí-Tarzan.

Strax eftir söngleikinn tók við óvænt þagnartímabil á ferli unga söngvarans. Þegar rödd hans fór að breytast á kynþroskaárunum hætti hann nánast alveg að syngja í um fimm ár. Eina undantekningin var þegar hann söng bassaraddir í hinum virta kór Menntaskólans við Hamrahlíð í Reykjavík. Árið 1990 sneri Páll Óskar aftur á sviðið með glæsibrag þegar hann tók þátt í fyrstu Söngkeppni framhaldsskólanna. Þar hafnaði hann í þriðja sæti með hið ljóðræna lag „Til eru fræ“.

Paul Oscar hefur alltaf talað opinskátt í fjölmiðlum um það alvarlega einelti sem hann varð fyrir í skóla vegna þess að hann var öðruvísi en jafnaldrar hans. Þótt fjölskylda hans hvetti hann til dáða í tónlistinni var samband foreldra hans erfitt og skólafélagar hans lögðu hann oft í einelti.

Þegar Paul Oscar lítur til baka á þessi ár rifjar hann upp:

Gælunafnið mitt var Litli-Palli, og Palli var kubbslegur, nördalegur, maður sem skildi aldrei brandara rétt og var hræddur við aðra karlmenn.

Þegar hann var 13 ára áttaði hann sig á því að hann laðaðist að körlum, og 16 ára gamall kom hann út úr skápnum gagnvart fjölskyldu sinni. „Þau komu fram við mig eins og ég væri geimvera,“ rifjaði Páll Óskar síðar upp. Móðir hans lýsti hins vegar óvænt yfir stuðningi sínum:

„Ef Páll hefur hæfileikann til að verða ástfanginn, þá á hann að rækta þann hæfileika. Og hann hefur alveg jafn mikinn rétt á að setjast að borðinu hjá mér með maka sínum og hver annar með sinn maka.“

Með tímanum tókst honum að umbreyta þessari sársaukafullu reynslu frá unglingsárunum í umfangsmikið fræðslu- og samfélagsstarf. Ásamt Magnúsi Stefánssyni gerði hann heimildarmynd um æsku sína og hrinti af stað viðamiklu átaki gegn einelti undir heitinu Þolandi og gerandi.

Um árabil heimsóttu þeir persónulega skóla víðs vegar um Ísland og ræddu við nemendur, kennara og foreldra. Í fræðsluerindum sínum fjölluðu þeir um sálfræðilegar orsakir eineltis, alvarlegar afleiðingar þess og hagnýtar leiðir til að koma í veg fyrir það. Árið 2014 hlaut starf þeirra opinbera viðurkenningu frá mennta- og menningarmálaráðuneyti Íslands fyrir mikilvægt og jákvætt framlag þeirra til baráttunnar gegn einelti í íslensku samfélagi.

Upphaf ferilsins

Atvinnuferill Páls Óskars á sviði hófst þegar hann tók þátt í uppsetningu söngleiksins The Rocky Horror Show í Menntaskólanum við Hamrahlíð í Reykjavík. Árið 1991 vakti hann mikla athygli fyrir eftirminnilega túlkun sína á hinu sérkennilega aðalhlutverki Dr. Frank-N-Furter. Í kjölfarið fylgdu glæsilegar dragsýningar, reglulegar framkomur í sjónvarpi og útvarpi, samstarf við ábreiðuhljómsveitina Milljónamæringana og upphaf eigin fjölmiðlaverkefna. Hann hóf störf sem útvarpsmaður á sjálfstæðu útvarpsstöðinni FM 90,9, kom fram í kvikmyndinni Svo á jörðu sem á himni (1992) og flutti til New York árið 1993.

Það er athyglisvert að 27 árum síðar sneri Páll Óskar aftur í hlutverk Frank-N-Furter, að þessu sinni í stórri uppsetningu Borgarleikhússins í Reykjavík árið 2018. Persónan sem hafði markað upphaf ferils hans sem skemmtikrafts sneri þannig aftur með glæsibrag á þeim tíma þegar listamaðurinn var þegar orðinn ein þekktasta poppstjarna Íslands.

Páll Óskar gaf út sína fyrstu sólóplötu, Stuð, árið 1993, eftir að hann flutti til New York. Tónlistarmennirnir sem störfuðu með honum skiptu einnig miklu máli. Fyrstu sólóupptökur hans tengdust náið samstarfi við Jóhann Jóhannsson og Sigurjón Kjartansson, sem voru á þeim tíma á tónleikaferðalagi með þungarokkshljómsveitinni HAM. Jóhann Jóhannsson, sem síðar hlaut tilnefningu til Óskarsverðlauna og varð alþjóðlega viðurkennt kvikmyndatónskáld, kom að gerð fyrstu fjögurra sólóplatna Páls Óskars, löngu áður en hann öðlaðist heimsfrægð í Hollywood.

Önnur sólóplata hans, Palli (1995), varð mest selda hljómplata ársins á Íslandi og festi hann í sessi sem vinsælan tónlistarmann. Sama ár stofnaði hann sitt eigið útgáfufyrirtæki, Paul Oscar Productions (POP). Árið 1996 gaf hann út þriðju plötu sína, Seif. Á sama tíma hélt listamaðurinn áfram að koma fram víða með hljómsveitunum Milljónamæringunum og Casino. Hann starfaði einnig með rokksveitinni Unun við upptökur á laginu „Ástin dugar“, sem varð einn stærsti sumarsmellur Íslands.

Páli Óskari verður ekki einfaldlega lýst sem „sérvitrum uppáhaldi þjóðarinnar“. Það sem gerir hann einstakan er ótrúlegur hæfileiki hans til að sameina áreynslulaust kraftmikinn og tæknilega fullkominn söng, danstengda diskótónlist, hinsegin menningu og kampstíl, leikræna dramatík og fíngerða sjálfshæðni. Þökk sé þessu sjaldgæfa jafnvægi gat hann gefið út bæði djúpt tilfinningaþrungna ballöðu og ögrandi klúbbalag, á meðan íslenskir áheyrendur tóku þessum ólíku listrænu hliðum hans opnum örmum og litu á þær báðar sem ósvikna tjáningu sama „Palla“. Lögin hans kunnu allir utan að, allt frá eldra fólki sem kunni að meta hefðbundna tónlist til leikskólabarna. Og svo kom Eurovision.

Eurovision 1997 og alþjóðleg frægð

Í Eurovision-söngvakeppninni árið 1997 í Dublin var Páll Óskar fulltrúi Íslands með lagið „Minn hinsti dans“. Tónlistina samdi hann sjálfur í samstarfi við Trausta Haraldsson, en Páll Óskar samdi textann einn. Íslenska framlagið var síðast á svið í úrslitakeppninni, í 25. sæti í atriðaröðinni, og hafnaði að lokum í 20. sæti með 18 stig. Þessi fremur hóflegi árangur endurspeglar þó engan veginn sögulega og menningarlega þýðingu atriðisins.

Páll Óskar flutti atriði sitt þar sem hann lá á ögrandi hátt í glæsilegum hvítum leðursófa, umkringdur fjórum kvendönsurum í efnislitlum svörtum latexbúningum. Þessi sviðsframsetning var mun djarfari, ögrandi og kynferðislega hlaðnari en nokkuð sem áhorfendur áttu að venjast á hinu hefðbundna og fremur íhaldssama Eurovision-sviði tíunda áratugarins. Listamaðurinn hafði sjálfur umsjón með öllum þáttum atriðisins, allt frá laginu sjálfu og synthpop-útsetningu þess til sviðsstjórnunar, djörfrar danshöfundarvinnu og meðfylgjandi tónlistarmyndbands. Hinn frægi hvíti sófi var einnig hans eigin listræna hugmynd.

Páll Óskar var fyrsti opinberlega samkynhneigði keppandinn í sögu Eurovision sem steig á svið eftir að hafa þegar komið opinberlega út úr skápnum. Þetta hafði gríðarlega þýðingu, þar sem ekki var um að ræða að listamaður kæmi út úr skápnum mörgum árum eftir lok ferils síns, heldur meðvitaða og ófeimna yfirlýsingu um eigin sjálfsmynd sem var sjónvarpað beint til milljóna áhorfenda. Í samhengi tíunda áratugarins var þetta í senn hneyksli, afdráttarlaus yfirlýsing og kraftmikil birtingarmynd persónulegrar sannfæringar.

Eurovision-keppnin árið 1997 var sú fyrsta þar sem símakosning var tekin upp. Þetta kvöld var kosning almennings aðeins prófuð í fimm þátttökulöndum: Austurríki, Þýskalandi, Svíþjóð, Sviss og Bretlandi. Frá og með árinu 1998 var opinberlega mælt með þessu kosningakerfi fyrir öll evrópsk sjónvarpsstöðvafyrirtæki sem tóku þátt í keppninni. Af þeim 18 stigum sem Ísland hlaut komu 16 frá löndum þar sem áhorfendur greiddu atkvæði í beinni símakosningu í stað þess að faglegar dómnefndir réðu úrslitum. Páll Óskar fékk 8 stig frá Svíþjóð, 6 frá Bretlandi og 2 frá Austurríki, en hin 2 stigin komu frá hefðbundinni dómnefnd Eistlands. Ef úrslitin hefðu eingöngu ráðist af atkvæðum almennings í þeim löndum sem tóku þátt í tilrauninni með símakosningu hefði Páll Óskar náð glæsilegu sjötta sæti. Framkoma hans átti sér stað á tímamótum í sögu Eurovision og sýndi hversu verulega smekkur og tónlistaróskir almennings gátu verið frábrugðin mati dómnefnda einstakra landa.

Hin kynferðislega ögrandi sviðsframsetning með áherslu á hinsegin menningu, rafræna synthpop-tónlistin og notkun stórra leikmuna á sviðinu voru mörgum árum á undan sinni samtíð og lögðu grunninn að því sem átti eftir að verða sjálfsagður hluti Eurovision-atriða á næsta áratug. Á sama tíma festi Páll Óskar sig í sessi sem óumdeildur poppkóngur Íslands.

Tónlistarstíll og staða sem „poppkóngur“ Íslands

Páll Óskar er oft kallaður „Poppkóngurinn“, en þetta rótgróna óformlega viðurnefni endurspeglar gríðarleg áhrif hans á íslenska dægurmenningu. Í tónlist sinni virðist Páll Óskar hafa sameinað nánast alla hugsanlega tónlistarþætti. Gagnrýnendur lýsa tónlist hans sem blöndu af ljóðrænum ballöðum, klassískri diskótónlist, hefðbundnum íslenskum lögum og hörðu teknói. Danspopp, hústónlist og tilraunakennd raftónlist gegna einnig mikilvægu hlutverki í einkennandi hljóðheimi hans.

Samhliða tónleikahaldi hefur Páll Óskar verið afar eftirsóttur plötusnúður í meira en þrjá áratugi. Fyrstu plötusnúðasettin hans voru á sunnanverðum tíunda áratugnum á hinum goðsagnakennda skemmtistað Club 22 við Laugaveg 22, sem var á þeim tíma ein mikilvægasta miðstöð hinsegin menningar í Reykjavík. Páll sjálfur minnist staðarins sem nánast heilags vettvangs, nátengds reynslu sinni af því að koma út úr skápnum og þroska sínum sem frjáls og sjálfstæður listamaður.

Páll Óskar útskýrir leyndarmálið á bak við áberandi sviðsímynd sína með því að gera skýran greinarmun á opinberri persónu sinni og sínu einka sjálfi, sem er þekkt undir nafninu „Palli“:

„Páll Óskar er ákveðinn karakter sem ég klæði mig upp í að vera.“

Hann líkir opinberri ímynd sinni við dragpersónu, þar sem hann hefur þróað og fínpússað útlit, persónuleika og listræn smáatriði í meira en 30 ár.

Hann sat einnig í dómnefnd þriðju þáttaraðar Idol stjörnuleitar (2005) og í The X Factor (2006). Árið 2002 fór hann með hlutverk Doctor Love í íslensku unglingamyndinni Gemsar.

Helstu hljómplötur

Plötur:

• Stuð („Fun“, 1993);
• Palli (1995);
• Seif („Safe“, 1996);
• Deep Inside (1999);
• Ef ég sofna ekki (2001) — í samstarfi við hörpuleikarann Moniku Abendroth;
• Ljósin heima (2003) — í samstarfi við Moniku Abendroth og Diddú;
• Allt fyrir ástina (2007);
• Silfursafnið (2008);
• Páll Óskar – Box („6 plötur fyrir 1“, 2014) — sex plötur í einu safni;
• Kristalsplatan (2017);
• Alveg (2025) — stór samstarfsplata með indítónlistarmanninum Benna Hemm Hemm.

Bestu lögin og vinsælustu lögin:

• „Minn hinsti dans“;

• „Stanslaust stuð“.

  

• „Allt fyrir ástina“;

• „International“;

  

• "Betra líf";

  

• "Er þetta ást?";
• "Ég er eins og ég er";
• "Gordjöss";

• „La Dolce Vita“ („Ljúfa lífið“) — eitt vinsælasta lag hans á streymisveitum, með um 1,5 milljón spilanir á Spotify.

  

Meðal nýrri útgáfa Páls Óskars eru „Góður dagur“ og stórsmellurinn „Spurningar“, sem hann tók upp í samstarfi við rapparann Birni, í fremstu röð hvað varðar vinsældir á streymisveitum. Síðarnefnda lagið er nú í efsta sæti yfir mest spiluðu lög hans á Spotify, með um 2,4 milljónir spilana.

Þann 26. september 2025 gaf Páll Óskar út nýjustu breiðskífu sína, Alveg, í samstarfi við Benna Hemm Hemm. Platan inniheldur 11 lög, þar á meðal áberandi lög á borð við „Valentínus“, „Punktarnir tveir“, „Þú mættir“ og fyrsta smáskífulag plötunnar, „Eitt af blómunum“.

Í mars 2026 vann lagið „Eitt af blómunum“ til stórra verðlauna fyrir þá félaga á Íslensku tónlistarverðlaununum, þar sem það hlaut tvenn af virtustu verðlaunum hátíðarinnar:

• „Popplag ársins“;
• „Texti ársins“.

Lagið hefur djúpstæð persónuleg tengsl við líf Páls Óskars sjálfs og fjallar um einelti í skólum, einmanaleika og fólk sem verður fyrir útskúfun og er ýtt út á jaðar samfélagsins. Páll Óskar hefur lýst því sem einu mikilvægasta lagi sem hann hefur gefið út á ferli sínum. Ásamt Benna Hemm Hemm nýtti hann útgáfu lagsins sem grundvöll að umfangsmiklu fræðslu- og samfélagsátaki og heimsóttu þeir skóla og barnamiðstöðvar víðs vegar um Ísland til að koma boðskap þess á framfæri.

Einkalíf og réttindabarátta

Páll Óskar hefur talað opinskátt og opinberlega um samkynhneigð sína frá því að hann var 16 eða 17 ára gamall. Hann hefur rifjað upp að á þeim tíma þegar alnæmisfaraldurinn geisaði um allan heim hafi hann leitað af mikilli örvæntingu að áreiðanlegum upplýsingum um samkynhneigð. Páll Óskar leitaði aðstoðar hjá elstu réttindasamtökum hinsegin fólks á Íslandi, Samtökunum ’78. Það var ekki fyrr en hann hafði fengið faglegan stuðning og skilning frá samtökunum að hann fann hugrekki til að ræða hreinskilnislega við foreldra sína.

Síðan þá hefur Páll Óskar verið opinberlega samkynhneigður og um áratugaskeið ein áberandi og áhrifamesta rödd hinsegin samfélagsins á Íslandi. Á árunum 1999 til 2006 sat hann formlega í skipulagsnefnd Hinsegin daga í Reykjavík og er enn eitt þekktasta tákn hátíðarinnar og reglulegur þátttakandi í henni. Páll Óskar hefur sjálfur ávallt lagt áherslu á að hvatinn að baki baráttu hans sé hvorki flokkapólitík né hugmyndafræði, heldur grundvallarmannréttindi og vernd þeirra sem verða fyrir alvarlegri mismunun í daglegu lífi sínu.

Við gagnrýnendur sem kröfðust svokallaðrar „gagnkynhneigðargöngu“ í tengslum við Hinsegin daga svaraði hann:

„Vertu þakklátur fyrir að þurfa ekki á slíkri göngu að halda. Vertu þakklátur.“

Einkalíf skemmtikraftsins hefur einnig verið mikið í sviðsljósinu. Páll Óskar og Edgar Antonio Lucena Angarita kynntust í janúar 2023. Með sinni einkennandi kímnigáfu lýsti íslenski söngvarinn fyrstu kynnum þeirra í fjölmiðlum og sagði í gamni: „Mitt Víkingalottó heitir Grindr.“

Þann 27. mars 2024 gengu þeir formlega í hjónaband. Athöfnin fór fram heima hjá þeim, í stofunni, og var Brynhildur Björnsdóttir, fulltrúi Siðmenntar, félags siðrænna húmanista á Íslandi, athafnarstjóri. Páll Óskar lýsti þessum degi sem besta degi lífs þeirra. Í janúar 2026 fögnuðu hjónin þriggja ára sambandsafmæli sínu. Þeir eru enn hamingjusamlega giftir og ræða oft opinskátt um samband sitt.

Samfélagsleg barátta Páls Óskars nær þó langt út fyrir þátttöku hans í Hinsegin dögum. Átak hans gegn einelti hlaut opinbera viðurkenningu stjórnvalda árið 2014 fyrir mikilvægt framlag til íslensks samfélags.

Árið 2025 heiðruðu Barnaheill – Save the Children á Íslandi Pál Óskar með sérstökum verðlaunum fyrir framúrskarandi framlag hans til verndar börnum og grundvallarréttindum þeirra. Samtökin veittu sérstaklega viðurkenningu fyrir áralangt og ötult starf hans í þágu hinsegin ungmenna, barna á flótta og annarra viðkvæmra hópa ungs fólks sem verða reglulega fyrir fordómum, félagslegum þrýstingi og einangrun.

Áhugaverðar staðreyndir um Pál Óskar

1. Hann tók upp sitt allra fyrsta lag fyrir útgefna hljómplötu aðeins sjö ára gamall. Það var hið hefðbundna íslenska hátíðarlag „Nú árið er liðið“.
2. Áður en Páll Óskar gaf út sína fyrstu sólóplötu bjó hann um tíma í New York, þar sem hann kannaði og þróaði sinn eigin listræna stíl. Til að greiða fyrir húsnæði og upptökutíma í hljóðveri starfaði hann sem barþjónn á skemmtistöðum hinsegin fólks á Manhattan, samhliða því sem hann kom fram sem draglistamaður undir nafninu Paul Oscar á næturklúbbum borgarinnar.
3. Hann er ástríðufullur plötusafnari. Einkasafn hans inniheldur nokkur þúsund vínylplötur og er talið eitt stærsta einkasafn Íslands af klassískri diskótónlist, evrópsku poppi og fyrstu teknótónlistinni.
4. Þrátt fyrir að vera einn tekjuhæsti og eftirsóttasti skemmtikraftur Íslands hefur Páll Óskar aldrei þegið greiðslu fyrir stórar sviðsframkomur sínar, skreytingar og uppsetningu skrúðgönguvagna eða sýningar á Hinsegin dögum í Reykjavík. Fyrir honum er þetta grundvallaratriði sem endurspeglar skuldbindingu hans við mannréttindi og persónulegt framlag til hinsegin samfélagsins.
5. Árið 2015 varð Páll Óskar fyrstur manna á Íslandi til að útskýra samkynhneigð á einfaldan og aðgengilegan hátt, við hæfi barna, í sérstökum barnamálsfréttatíma á RÚV.
6. Hann er reglulegur aðalkraftur á Þjóðhátíð, stærstu árlegu útihátíð Íslands, sem haldin er í Vestmannaeyjum. Hátíðarlag sem hann samdi hefur orðið að óopinberum einkennissöng hátíðarinnar og hljómar á því tilkomumikla augnabliki þegar tugþúsundir hátíðargesta kveikja samtímis á blysum í Herjólfsdal á hverju sumri.
7. Í janúar 2019 sæmdi Guðni Jóhannesson, þáverandi forseti Íslands, Pál Óskar hinni íslensku fálkaorðu. Listamaðurinn hlaut þessa virtu íslensku heiðursorðu fyrir framúrskarandi framlag sitt til íslenskrar tónlistar og menningar, auk áratugalangrar og ötullar baráttu sinnar fyrir borgaralegum réttindum hinsegin fólks.

Samfélagsmiðlar

Instagram

Facebook

Tiktok

Youtube

FAQ