Wydarzenia

艢migus-Dyngus

艢migus-Dyngus to聽nie tylko 艣wi臋to i聽ciekawa zabawa. To聽wielowiekowa tradycja, oryginalne zwyczaje i聽u艣wi臋cone rytua艂y, kt贸re zachowa艂y si臋 nie tylko w聽Polsce, ale s膮 czczone przez diaspory na聽ca艂ym 艣wiecie.

autor:  Ewa Kwiatkowska

Zawarto艣膰
艢migus-Dyngus

艢migus-Dyngus to聽tradycyjne polskie 艣wi臋to. Odbywa si臋 corocznie w聽pierwszy poniedzia艂ek po聽Wielkanocy i聽s艂ynie z聽tego, 偶e mieszka艅cy oblewaj膮 si臋 nawzajem wod膮.

Nie wszystkie tradycje wielkanocne przetrwa艂y pr贸b臋 czasu, ale zwyczaj wzajemnego oblewania si臋 wod膮 w聽Poniedzia艂ek Wielkanocny rano jest nadal 偶ywy i聽ma聽si臋 dobrze, zw艂aszcza w艣r贸d dzieci i聽m艂odzie偶y.

We聽wsp贸艂czesnej Polsce przekonania narodowe zwi膮zane z聽tym ciekawym 艣wi臋tem s膮 silne.

Ponadto podobne obchody mo偶na zaobserwowa膰 w聽r贸偶nych cz臋艣ciach Europy Wschodniej i聽艢rodkowej. Na聽przyk艂ad na聽Ukrainie jest to聽鈥Polivanyi Poniedzia艂ek鈥, w聽Czechach聽鈥 鈥Oblevachka鈥, w聽S艂owenii聽鈥 鈥Obljevachka鈥, a聽na聽W臋grzech聽鈥 鈥Vizbeveto鈥.

Charakterystyka

Informacje

Data uroczysto艣ci

Poniedzia艂ek po Wielkanocy

Znany jako

Wodny poniedzia艂ek, podlany poniedzia艂ek

Tradycje

Polewanie wod膮, szukanie ozdobionych pisanek

Symbolika

Oczyszczenie, p艂odno艣膰, pocz膮tek wiosny

Historyczne korzenie 艣wi臋ta

Istniej膮 dowody w聽藕r贸d艂ach wskazuj膮ce, 偶e 艣wi臋to odby艂o si臋 w聽XV聽wieku, ale historycy sugeruj膮, 偶e korzenie 艣wi臋ta si臋gaj膮 czas贸w przedchrze艣cija艅skich (przynajmniej obchodzono je聽od聽X聽wieku).

Poga艅skie tradycje zwi膮zane by艂y z聽obchodami r贸wnonocy marcowej i聽spotkaniem obfitej wiosny. Woda w聽tym przypadku pe艂ni rol臋 symbolu 偶ycia i聽odnowy wszystkich 偶ywych istot.

Historyczne zdj臋cie z uroczysto艣ci Smigus-Dingus

Historyczne zdj臋cie z uroczysto艣ci Smigus-Dingus

pikabu.com

Przez ostatnie kilka wiek贸w 艣wi臋to odbywa艂o si臋 w聽Poniedzia艂ek Wielkanocny. Podczas niego ch艂opcy oblewali dziewcz臋ta wod膮 i聽uderzali je聽wierzbowymi ga艂膮zkami.

Cho膰 dla wsp贸艂czesnych ludzi brzmi to聽dziwnie, dzia艂ania te聽maj膮 g艂臋bokie znaczenie rytualne. Wierzy si臋, 偶e zar贸wno oblewanie wod膮, jak i聽klepanie wierzb膮 przynosi szcz臋艣cie, zdrowie i聽ochron臋 przed z艂ymi mocami.

Ponadto by艂 to聽spos贸b na聽okazanie sympatii i聽uczucia do聽dziewcz膮t, co聽cz臋sto prowadzi艂o p贸藕niej do聽ma艂偶e艅stw.

Smigus i聽Dingus by艂y pierwotnie dwoma r贸偶nymi zwyczajami.

Smigus zwi膮zany jest z聽tradycj膮 policzkowania ludzi ga艂膮zkami wierzby lub wierzby i聽oblewania mieszka艅c贸w zimn膮 wod膮.

Wed艂ug wierze艅, ju偶 w聽czasach chrze艣cija艅skich, mia艂o to聽oczyszcza膰 ludzi z聽brudu i聽chor贸b, a聽tak偶e pomaga膰 zmywa膰 grzechy i聽dodawa膰 si艂 fizycznych.

Dingus, przypuszczalnie, by艂 sposobem na聽uchronienie si臋 przed ponownym zmoczeniem poprzez sp艂aceniedouser贸wfarbowanymi jajkami i聽s艂odyczami.

Wed艂ug innych informacji, idea tego 艣wi臋ta zwi膮zana jest z聽pradawnymi s艂owia艅skimi zwyczajami, kiedy to聽ludzie odwiedzali krewnych i聽przyjaci贸艂, dziel膮c si臋 smako艂ykami i聽rado艣ci膮.

W聽tym dniu orszaki wiejskich ch艂opc贸w chodzi艂y od聽drzwi do聽drzwi, recytuj膮c wiersze i聽domagaj膮c si臋 prezent贸w.

Zgodnie z聽innymi przypuszczeniami, Smigus by艂 czasem lania wierzbami, a聽Dingus by艂 dniem oblewania wod膮.

Z聽czasem te聽dwa zwyczaje po艂膮czy艂y si臋 i聽sta艂y si臋 jednym 艣wi臋tem.

艢migus Dyngus - dlaczego lejemy si臋 wod膮? Nieznana historia

Pierwsza wzmianka o聽tradycyjnym polskim 艣wi臋cie 艢migusa-Dyngusa pochodzi z聽1420 roku, kiedy to聽diecezja pozna艅ska wyda艂a edyktDingus Prohibetur鈥, kt贸ry ostrzega艂 ludzi przed grzesznymi konsekwencjami uczestnictwa w聽obchodach.

Wielu historyk贸w 艂膮czy zjednoczone 艣wi臋to z聽Chrztem Polski i聽osobistym chrztem Mieszka, pierwszego w艂adcy przysz艂ego pa艅stwa polskiego i聽wi臋kszo艣ci jego stronnik贸w.

Istnieje wersja, 偶e pocz膮tki 艣wi臋ta wywodz膮 si臋 z聽zachodniej cz臋艣ci Polski i聽by艂y inspirowane wp艂ywami niemieckimi.

Chocia偶 dok艂adne pochodzenie jest nadal dyskusyjne, pewne jest, 偶e 艣wi臋to 艢migusa-Dyngusa jest nak艂adk膮 kultury chrze艣cija艅skiej na聽poga艅skie tradycje, kt贸re istnia艂y wcze艣niej.

We聽wsp贸艂czesnym 艣wiecie 艣wi臋to jest naturaln膮 cz臋艣ci膮 obchod贸w Wielkanocy w聽Polsce. Jest wype艂nione rado艣ci膮, rozpieszczaniem, zabaw膮 i聽niezapomnianymi rozrywkami.

Tradycje i聽zwyczaje

W聽Poniedzia艂ek Wielkanocny w聽ca艂ej Polsce, a聽zw艂aszcza na聽terenach wiejskich, ch艂opcy zakradali si臋 wczesnym rankiem do聽dom贸w dziewcz膮t i聽oblewali je聽wod膮, gdy te聽le偶a艂y jeszcze w聽艂贸偶kach.

Po聽wylaniu ca艂ej przygotowanej wody, krzycz膮ce dziewcz臋ta by艂y ci膮gni臋te do聽najbli偶szej rzeki lub stawu, gdzie by艂y ponownie oblewane. Znane s膮 przypadki, gdy dziewcz臋ta by艂y przenoszone do聽stawu prosto z聽艂贸偶ek.

Obraz po艣wi臋cony jest 艣wi臋temu Smigusowi Dingusowi.

Obraz po艣wi臋cony jest 艣wi臋temu Smigusowi Dingusowi.

wikimedia.org

Wierzono, 偶e dziewcz臋ta, kt贸re by艂y najbardziej mokre, jako pierwsze wyjd膮 za聽m膮偶.

Z聽regu艂y nast臋pnego dnia dziewcz臋ta mia艂y okazj臋 zem艣ci膰 si臋 na聽swoich ch艂opakach, oblewaj膮c ich wod膮 we聽wtorek.

Opr贸cz zabawy z聽wod膮 istnia艂o wiele innych rytua艂贸w. Na聽przyk艂ad ch艂opcy cz臋sto organizowali procesj臋, recytuj膮c wiersze i聽wykrzykuj膮c r贸偶ne 偶artobliwe apele, chodz膮c w聽ten spos贸b od聽drzwi do聽drzwi, aby zbiera膰 s艂odycze i聽smako艂yki.

W聽niekt贸rych regionach zwyczajem by艂o noszenie sk贸ry nied藕wiedzia dla osoby prowadz膮cej procesj臋. Podczas uroczysto艣ci dziewcz臋ta by艂y 艣cigane, aby da膰 im聽klapsa wierzbami, a聽po聽zako艅czeniu uroczysto艣ci sk贸ra nied藕wiedzia zosta艂a utopiona w聽rzece. Mia艂o to聽r贸wnie偶 przyci膮gn膮膰 wczesn膮 wiosn臋 i聽przynie艣膰 obfite plony.

Znana jest tradycja paradowania 鈥z聽kogucikiem鈥. Czasami by艂 to聽偶ywy ptak, kt贸ry zosta艂 zabrany bez pozwolenia lub, alternatywnie, u偶ywany by艂 drewniany kogucik.

Ptak z聽kuku艂k膮 by艂 przewo偶ony na聽ma艂ym dwuko艂owym w贸zku pomalowanym na聽czerwono i聽ozdobionym wst膮偶kami, do聽kt贸rego dodawano ma艂e lalki reprezentuj膮ce ceremoni臋 艣lubn膮.

W聽ten spos贸b ch艂opcy podr贸偶owali od聽domu do聽domu, recytuj膮c wiersze i聽kukaj膮c, zach臋caj膮c do聽dzielenia si臋 jedzeniem ze聽艣wi膮tecznego sto艂u.

Uwa偶a si臋, 偶e u偶ycie koguta w聽procesji wynika艂o z聽faktu, 偶e jest on聽od聽dawna symbolem p艂odno艣ci.

W聽niekt贸rych regionach wiejskich ch艂opcy zak艂adali r臋cznie robione kostiumy ze聽s艂omy i聽organizowali w聽nich radosn膮 procesj臋.

Tradycyjna uroczysto艣膰 Smigus-Dingus

Tradycyjna uroczysto艣膰 Smigus-Dingus

swiatrolnika.info

Dziewcz臋ta mia艂y w艂asn膮 wersj臋 艣wi臋ta i聽procesji, chodz膮c od聽drzwi do聽drzwi, nios膮c 艣wie偶o 艣ci臋te ga艂臋zie i聽艣piewaj膮c piosenki na聽powitanie 鈥Nowego Roku鈥, kt贸ry nast膮pi艂 po聽Wielkanocy. Dziewcz臋ta otrzymywa艂y r贸wnie偶 jadalne prezenty.

Zwyczajowo rodziny odwiedza艂y si臋 nawzajem, przynosz膮c prezenty i聽wielkanocne smako艂yki.

Ch艂opcy biczowali dziewcz臋ta wierzbami w聽poniedzia艂ek, a聽dziewcz臋ta mog艂y odpowiedzie膰 tym samym we聽wtorek.

Opr贸cz oblewania wod膮, u偶ycie wierzby mia艂o g艂臋bokie znaczenie ochronne. Wierzba by艂a u偶ywana do聽zapobiegania uderzeniom piorun贸w, ochrony zwierz膮t i聽stymulowania produkcji miodu oraz, oczywi艣cie, do聽przyci膮gania szcz臋艣cia i聽zdrowia.

Wiele rozrywek, kt贸re od聽dawna by艂y charakterystyczne dla danego obszaru, przetrwa艂o do聽dzi艣.

Wsp贸艂czesne obchody

Smigus-Dingus o naszej porze.

Smigus-Dingus o naszej porze.

fakt.pl

艢wi臋to w聽Polsce obchodzone jest corocznie w聽Poniedzia艂ek Wielkanocny. Odbywa si臋 niemal w聽ca艂ym kraju聽鈥 w聽gronie rodzinnym, na聽placach, ulicach i聽uczelniach.

We聽wsp贸艂czesnej Polsce oblewanie si臋 wod膮 przekszta艂ci艂o si臋 z聽niegro藕nego rytua艂u w聽narodow膮 bitw臋 na聽pe艂n膮 skal臋.

Bior膮 w聽niej udzia艂 nie tylko psotne dzieci, ale tak偶e wszyscy doro艣li, kt贸rzy maj膮 na聽to聽ochot臋.

艢migus-Dyngus sta艂 si臋 bardziej dost臋pny i聽interesuj膮cy聽鈥 pistolety na聽wod臋, butelki z聽wod膮, p臋kaj膮ce balony i聽nigdy nie wiesz, sk膮d nadejdzie strumie艅 wody.

Nawet je艣li nie masz ochoty bra膰 udzia艂u w聽艣wi臋cie, zawsze istnieje szansa na聽zmokni臋cie.

Nawet wozy stra偶ackie s膮 znane z聽tego, 偶e do艂膮czaj膮 do聽uroczysto艣ci. A聽w聽niekt贸rych gminach walki wodne osi膮gn臋艂y du偶膮 skal臋.

Stra偶acy bior膮 udzia艂 w 艣wi臋cie Smigus Dingus

Stra偶acy bior膮 udzia艂 w 艣wi臋cie Smigus Dingus

koluszki.pl

Tak wi臋c, b臋d膮c w聽miejscach publicznych, s膮 tylko dwa wyj艣cia聽鈥 przyjd藕 przygotowany, u偶ywaj膮c parasola i聽mackintosha, lub uzbr贸j si臋 w聽pot臋偶ny pistolet na聽wod臋.

Niekt贸rzy mieszka艅cy ch臋tnie pozostaj膮 tego dnia w聽domach i聽unikaj膮 鈥溑泈i膮tecznego oblewania鈥.

Ludzie wiedz膮, 偶e je艣li musz膮 wyj艣膰 na聽zewn膮trz, lepiej nie nosi膰 stylowych ubra艅 ani drogiej elektroniki, aby unikn膮膰 zniszczenia rzeczy.

W聽rzeczywisto艣ci jednak takie wyj艣cia przynosz膮 wiele rado艣ci.

Mo偶esz te偶 spr贸bowa膰odp艂aci膰 si臋鈥 wodnym napastnikom w贸dk膮, s艂odyczami lub malowanymi jajkami.

Taki przymus okupu nazywa si臋 鈥渄ingusovanie鈥.

Ponadto wielu mieszka艅c贸w oblewa wod膮 jedzenie i聽mieszkania.

Najwi臋ksze 艣wi臋ta odbywaj膮 si臋 w聽du偶ych miastach. Na聽przyk艂ad w聽Krakowie festiwal nazywa si臋 Emaus. W聽historycznej dzielnicy Salwator organizowane jest weso艂e miasteczko i聽ha艂a艣liwe festyny ludowe. Akcji towarzysz膮 koncerty muzyki ludowej, zabawy i聽ta艅ce.

Tradycyjne drewniane zabawki, zw艂aszcza stylizowana zabawka 呕yda w聽kapeluszu, s膮 uwa偶ane za聽symbole 艣wi臋ta.

We聽wszystkich miastach i聽du偶ych miejscowo艣ciach, w聽kt贸rych planowane s膮 masowe uroczysto艣ci, s膮 one og艂aszane z聽wyprzedzeniem, wraz ze聽szczeg贸艂owym planem wydarze艅, do聽kt贸rego mo偶esz do艂膮czy膰, je艣li chcesz.

Jedzenie i聽picie

艢migus Dyngus przypada w聽poniedzia艂ek po聽Wielkanocy i聽praktycznie ca艂e jedzenie pozostaje po聽obfitym 艣wi膮tecznym stole wielkanocnym.

Obowi膮zkowym atrybutem ca艂ego tygodnia wielkanocnego s膮 barwione jajka (pysanky) jako symbol 偶ycia i聽odrodzenia wszystkich 偶ywych istot.

Istnieje zwyczaj, zachowany w聽niekt贸rych miejscach Polski聽鈥 dziewcz臋ta daj膮 pysanky swoim kochankom, a聽oni nios膮 je聽nad rzek臋 i聽myj膮 w聽bie偶膮cej wodzie, aby ich ukochany by艂 zdrowy i聽zachowa艂 swoj膮 urod臋.

Na聽stole nie mo偶e zabrakn膮膰 prza艣nego chleba, kt贸ry symbolizuje cia艂o Chrystusa.

Tradycyjne danie zhurek podczas 艣wi臋ta Smigus-Dingus

Tradycyjne danie zhurek podczas 艣wi臋ta Smigus-Dingus

znaki.fm

Tradycyjnie wypiekanababka鈥澛犫 wysoki okr膮g艂y placek dro偶d偶owy z聽dziurk膮 w聽艣rodku, do聽ciasta dodaje si臋 15 偶贸艂tek. Cz臋sto por贸wnywana jest do聽ameryka艅skich babeczek.

Innym godnym uwagi daniem jestmazurek鈥澛犫 pieczone ciasto ozdobione lukrem, orzechami w艂oskimi, migda艂ami, a聽nawet marmolad膮. Ka偶da gospodyni ma聽sw贸j w艂asny przepis na聽mazurek.

Obowi膮zkowa na聽stole jestbia艂a kie艂basa鈥 z聽niew臋dzonej mielonej wieprzowiny z聽wo艂owin膮 i聽ciel臋cin膮 w聽naturalnej os艂once z聽czosnkiem i聽majerankiem.

呕urek鈥 - barszcz bia艂y na聽zakwasie z聽m膮ki 偶ytniej z聽dodatkiem kie艂basy i聽po艂贸wek ugotowanego jajka.

Warto zauwa偶y膰, 偶e 偶urek jest spo偶ywany nie tylko w聽tygodniu wielkanocnym, ale tak偶e przez ca艂y Wielki Post (bez kie艂basy). W聽niekt贸rych miejscowo艣ciach danie jest tak syc膮ce w聽czasie Wielkiego Postu, 偶e po聽Wielkanocy organizuje si臋 symboliczny poch贸wek 偶urku.

Ponadto na聽艣wi膮tecznym stole znajduje si臋 placek z聽twarogiem (sernik) i聽makowiec (pyszny deser, kt贸ry jest pieczony z聽du偶膮 ilo艣ci膮 maku i聽czasami pokryty polew膮).

Podaje si臋 r贸wnie偶 jajka faszerowane 偶贸艂tkiem (z聽sosem majonezowym, musztard膮 i聽zio艂ami) oraz marynowanego 艣ledzia (pokrojonego na聽kawa艂ki i聽podawanego z聽warzywami).

Ponadto przez ca艂y 艣wi膮teczny tydzie艅 na聽sto艂ach kr贸luj膮 zimne przek膮ski mi臋sne, kie艂basy, boujenina i聽pasztety.

Planuj膮c wizyt臋, zabierz ze聽sob膮 wypieki, a聽gospodynie powitaj膮 Ci臋 obficie zastawionym sto艂em.

W聽tygodniu wielkanocnym wol膮 stawia膰 na聽stole bia艂e i聽czerwone wina, a聽tak偶e r贸偶ne napary i聽likiery. Alkohol jest jednak spo偶ywany z聽umiarem.

Wp艂yw na聽inne uprawy

艢migus-Dyngus jest powszechnie obchodzony nie tylko w聽Polsce, ale tak偶e w聽innych krajach, szczeg贸lnie rozpowszechniony w聽Europie 艢rodkowo-Wschodniej (opr贸cz Polski obchodzony jest na聽Ukrainie, Bia艂orusi, cz臋艣ci S艂owacji i聽Serbii).

Ponadto w聽艣rodowiskach polonijnych na聽ca艂ym 艣wiecie przywi膮zuje si臋 do聽niego wag臋, podobnie jak do聽Wielkiego Postu i聽Niedzieli Wielkanocnej.

W聽diasporach mo偶na spotka膰 si臋 z聽nazw膮Dzie艅 Dyngusa鈥, zw艂aszcza w艣r贸d Amerykan贸w i聽Kanadyjczyk贸w polskiego pochodzenia. Jest on聽obchodzony corocznie w聽miastach takich jak Buffalo, Cleveland i聽South Bend.

W聽Stanach Zjednoczonych do聽tradycyjnych polskich element贸w dodano pewne elementy patriotyczne.

W聽Stanach Zjednoczonych jednak zwyczaj 鈥ch艂ostaniawierzby prawie nie istnieje, w聽przeciwie艅stwie do聽kraj贸w europejskich (jest on聽rozpowszechniony w聽Polsce, Niemczech i聽na聽W臋grzech).

Zaskakuj膮ce jest r贸wnie偶 to, 偶e 艣wi臋to odbywa si臋 r贸wnie偶 na聽nies艂owia艅skich W臋grzech.

Smigus-Dingus na W臋grzech

Smigus-Dingus na W臋grzech

znaki.fm

Sugeruje si臋, 偶e mo偶e to聽wynika膰 z聽poga艅skich korzeni 艣wi臋ta i聽tradycji podlewania Matki Kukurydzy, kt贸ra by艂a przedstawiana jako lalka lub wieniec kukurydziany, kt贸ry symbolicznie polewano wod膮 i聽przechowywano przez ca艂膮 zim臋. Wiosn膮 jej ziarna mieszano z聽nasionami kukurydzy, co聽mia艂o zapewni膰 udane zbiory.

Wierzono r贸wnie偶, 偶e oblanie wod膮 to聽dobry omen, kt贸ry zwiastuje szcz臋艣cie i聽dobrobyt.

Dla Polak贸w 艢migus Dyngus to聽艣wietna okazja do聽podtrzymywania tradycji kulturowych. Festiwal pomaga zachowa膰 to偶samo艣膰, a聽polska spo艂eczno艣膰 przekazuje swoje bogate i聽r贸偶norodne dziedzictwo z聽pokolenia na聽pokolenie.

Festiwal przyci膮ga dziesi膮tki tysi臋cy go艣ci innych narodowo艣ci, kt贸rzy maj膮 okazj臋 pozna膰 polsk膮 kultur臋, dziedzictwo, ta艅ce ludowe i聽muzyk臋.

Festiwal pozwala r贸wnie偶 przypomnie膰 Polonii o聽jej trwa艂ym dziedzictwie i聽wielowiekowych tradycjach.