Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας

Εδώ, από το 1932, σκηνοθέτες και ηθοποιοί λαμβάνουν βραβεία που τους ανοίγουν τις πόρτες για τα Όσκαρ, ενώ ένα μικρό νησί-φράγμα στη λιμνοθάλασσα της Βενετίας μετατρέπεται για 11 ημέρες στην πρωτεύουσα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Για το ελληνικό κοινό, αυτό το φεστιβάλ έχει ιδιαίτερη σημασία: Γεώργιος Λάνθιμος, Θεόδωρος Αγγελόπουλος, Αλέξανδρος Αβράνας — ονόματα για τα οποία η Ελλάδα δικαιωματικά υπερηφανεύεται, ακριβώς εδώ έλαβαν τα πιο σημαντικά τους βραβεία.

Πώς όλα ξεκίνησαν: η ιστορία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας από το 1932

Στις 6 Αυγούστου 1932, στην βεράντα του ξενοδοχείου Excelsior Palace, έγινε η πρώτη προβολή της αμερικανικής ταινίας “Ο Δρ. Τζέκιλ και ο κ. Χάιντ”. Με την πρώτη ματιά, τίποτα το ιδιαίτερο: ένα καλοκαιρινό βράδυ, ένα νησί-θέρετρο, ένας υπαίθριος κινηματογράφος. Αλλά ακριβώς αυτή η στιγμή θεωρείται η αρχή του παλαιότερου κινηματογραφικού φεστιβάλ στον πλανήτη.

Η ιδέα ανήκε σε τρεις Ιταλούς: τον επιχειρηματία και πολιτικό Τζουζέπε Βόλπι, τον δημοσιογράφο Λουκάνο ντε Φέο και τον ιστορικό τέχνης Αντόνιο Μαραΐνι. Ο Βόλπι, παρεμπιπτόντως, ήταν πρόεδρος της Μπιενάλε της Βενετίας, υπό την αιγίδα της οποίας λειτουργεί το φεστιβάλ μέχρι σήμερα. Στο πρώτο φεστιβάλ δεν υπήρχε κριτική επιτροπή, αλλά οι νικητές καθορίζονταν με ψηφοφορία του κοινού. Εννέα χώρες, δεκάδες ταινίες και κανένα επίσημο βραβείο, μόνο “ευχαριστίες” από το κοινό.

Το 1934 το φεστιβάλ έγινε ετήσιο, ο αριθμός των χωρών που συμμετείχαν αυξήθηκε σε 17, εμφανίστηκαν τα πρώτα επίσημα βραβεία — το “Κύπελλο Μουσολίνι” για την καλύτερη ταινία. Έτσι, εκείνη την εποχή η πολιτική επηρέαζε πολύ ανοιχτά τον κινηματογράφο. Το σύγχρονο σύμβολο — ο “Χρυσός Λέων” — εμφανίστηκε μόνο το 1949, μετά τον πόλεμο και την αναθεώρηση των αξιών.

Ενδιαφέρον γεγονός: από το 1969 έως το 1979, το βραβείο “Χρυσός Λέων” δεν απονεμήθηκε καθόλου. Το κύμα των φοιτητικών διαδηλώσεων του 1968 επηρέασε τόσο πολύ τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, που το φεστιβάλ αρνήθηκε να διοργανώσει διαγωνισμό για μια ολόκληρη δεκαετία. Και το 1973, το 1977 και το 1978 το φεστιβάλ δεν πραγματοποιήθηκε καθόλου. Η πλήρης αναγέννηση ήρθε το 1980 και είναι πολύ συμβολικό ότι ένας από τους πρώτους “Χρυσούς Λέοντες” της νέας εποχής ήταν η ταινία του Έλληνα σκηνοθέτη Θεόδωρου Αγγελόπουλου.

Πού συμβαίνουν όλα: το νησί Λίντο ως καρδιά του κινηματογραφικού φεστιβάλ

Το φεστιβάλ κινηματογράφου της Βενετίας δεν πραγματοποιείται στην ίδια τη Βενετία, αλλά στο νησί Λίντο ντι Βενετία. Πρόκειται για ένα στενό νησί μήκους περίπου 12 χλμ. μεταξύ της Αδριατικής Θάλασσας και της λιμνοθάλασσας της Βενετίας. Η Ιταλία, περιοχή Βένετο, θεωρείται η επίσημη διεύθυνση. Για όσους έχουν συνηθίσει τα ελληνικά νησιά, το Λίντο είναι κάτι σαν μια κομψή εκδοχή της Σπέτσες: παραλίες, ξενοδοχεία σε στιλ αρ ντεκό, βίλες με κήπους — και όλα αυτά σε απόσταση λιγότερο από 30 λεπτά από την πλατεία του Αγίου Μάρκου.

Ο κύριος χώρος διεξαγωγής είναι το Palazzo del Cinema στην προκυμαία Lungomare Marconi. Εδώ βρίσκεται το κόκκινο χαλί, η αίθουσα Sala Grande με πάνω από 1400 θέσεις και η αίθουσα Sala Darsena. Οι προβολές πραγματοποιούνται επίσης στις αίθουσες PalaBiennale και Sala Corinto.

Πότε; Παραδοσιακά, το φεστιβάλ κινηματογράφου πραγματοποιείται στα τέλη Αυγούστου και τις πρώτες δέκα ημέρες του Σεπτεμβρίου. Διάρκεια: 10-11 ημέρες. Το 83ο φεστιβάλ του 2026 έχει προγραμματιστεί για τις 2-12 Σεπτεμβρίου 2026.

Πώς να επισκεφθείτε; Το φεστιβάλ είναι ανοιχτό για το κοινό — και αυτό είναι ίσως η μεγαλύτερη έκπληξη για όσους πιστεύουν ότι μόνο οι σταρ μπορούν να παρευρεθούν. Οι απλοί θεατές μπορούν να αγοράσουν εισιτήρια για μεμονωμένες προβολές μέσω της επίσημης ιστοσελίδας της La Biennale di Venezia. Για τους επαγγελματίες (δημοσιογράφους, διανομείς, παραγωγούς) υπάρχει ένα σύστημα διαπίστευσης, το οποίο ανοίγει ήδη τον Φεβρουάριο. Μπορείτε επίσης να υποβάλετε μια ταινία για επιλογή: η προθεσμία υποβολής ταινιών μεγάλου μήκους είναι συνήθως στις αρχές Ιουνίου, ενώ για τις ταινίες μικρού μήκους — στα τέλη Μαΐου.

Παρεμπιπτόντως, η Ιταλία είναι μία από τις σημαντικότερες χώρες για την κινηματογραφική βιομηχανία, και η Λίντο είναι μόνο ένα από τα διαμάντια της.

Μορφή και πρόγραμμα του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας: τι ακριβώς προβάλλουν;

Παρατήρησα ότι πολλοί μπερδεύουν το Φεστιβάλ της Βενετίας με “απλά προβολή ταινιών”. Στην πραγματικότητα, είναι μια τεράστια μηχανή: διαγωνισμοί, εκθέσεις, εργαστήρια, συναντήσεις, αναδρομικές εκθέσεις. Ας δούμε πώς λειτουργεί όλο αυτό.

Σε τι διαφέρει το διαγωνιστικό πρόγραμμα από το μη διαγωνιστικό;

Το διαγωνιστικό πρόγραμμα (In Competition) είναι το επίκεντρο του φεστιβάλ. Οι ταινίες που επιλέγονται για το διαγωνισμό διαγωνίζονται για τα κύρια βραβεία: το “Χρυσό Λιοντάρι”, το “Ασημένιο Λιοντάρι” και το Κύπελλο Volpi. Αξιολογούνται από μια διεθνή κριτική επιτροπή που αποτελείται από 7-9 άτομα. Το 2025, για παράδειγμα, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής ήταν ο Αμερικανός σκηνοθέτης Αλεξάντερ Πέιν. Βασική προϋπόθεση: η ταινία δεν πρέπει να έχει προηγούμενες δημόσιες προβολές ή να είναι διαθέσιμη στο Διαδίκτυο.

Το πρόγραμμα εκτός διαγωνισμού (Out of Competition) περιλαμβάνει ταινίες που δεν συμμετέχουν στο διαγωνισμό για τα βραβεία, αλλά έχουν σημαντική καλλιτεχνική ή πολιτιστική αξία. Εδώ περιλαμβάνονται ντοκιμαντέρ, σειρές (ναι, και σειρές!), ειδικές εκδηλώσεις και πρεμιέρες. Είναι μια ευκαιρία να δείτε το έργο ενός γνωστού σκηνοθέτη χωρίς την πίεση του διαγωνισμού.

5 βασικές ενότητες του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας

• Βενετία (Επίσημος διαγωνισμός) — βασικό διαγωνιστικό πρόγραμμα, 20–22 ταινίες μεγάλου μήκους ετησίως. Εδώ απονέμονται το “Χρυσό Λιοντάρι” για την καλύτερη ταινία, το “Ασημένιο Λιοντάρι” για την καλύτερη σκηνοθεσία, το Κύπελλο Volpi για τις καλύτερες ηθοποιικές ερμηνείες και το βραβείο Marcello Mastroianni για νέους ταλέντους.
• Orizzonti (Ορίζοντες) — ενότητα αφιερωμένη στις νέες τάσεις στον κινηματογράφο. Έμφαση στο πειραματικό και το auteur κινηματογράφο από λιγότερο γνωστούς σκηνοθέτες. Ξεχωριστή κριτική επιτροπή, δικά της βραβεία. Το 2024 προβλήθηκε εδώ η ταινία του Αλεξάντερ Αβράν “Ησυχία ζωή”.
• Venice Classics (Βενετσιάνικη Κλασική) — ενότητα με ανακαινισμένες ταινίες και ντοκιμαντέρ για τον κινηματογράφο. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα ταξίδι στην ιστορία του κινηματογράφου: ανακαινισμένα αριστουργήματα των προηγούμενων δεκαετιών αποκτούν δεύτερη ζωή στη μεγάλη οθόνη.
• Venezia Corto (Βενετσιάνικο βραχύμετρο κινηματογράφος) — διαγωνισμός βραχύμετρων ταινιών διάρκειας έως 30 λεπτών. Το βραβείο είναι το “Λιοντάρι του μέλλοντος” και για πολλούς νέους σκηνοθέτες αποτελεί το πρώτο βήμα προς τον μεγάλο κινηματογράφο.
• Το Biennale College Cinema είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για νέους σκηνοθέτες, στο πλαίσιο του οποίου τέσσερις φιναλίστ λαμβάνουν 200.000 ευρώ για την παραγωγή μιας ταινίας με μικρό προϋπολογισμό. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται απευθείας στο φεστιβάλ. Πρόκειται για έναν εκκολαπτήριο νέων ταλέντων για κινηματογραφιστές από όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, και μια πραγματική ευκαιρία να αναδειχθούν.

Βραβεία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας: για ποιο λόγο και σε ποιον απονέμεται ο “Χρυσός Λέων”;

Το σύστημα βραβείων της Βενετίας είναι ένα από τα πιο γνωστά στον κόσμο του κινηματογράφου. Ακολουθούν τα κύρια βραβεία:

Μεταξύ των ρεκόρμαν του φεστιβάλ ήταν ο γαλλικός κινηματογράφος: 14 “Χρυσοί Λέοντες”, περισσότεροι από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Αλλά και η Ελλάδα έχει λόγους να είναι περήφανη: ο Γεώργιος Λάνθιμος κέρδισε το “Χρυσό Λιοντάρι” το 2023 για την ταινία “Poor Things” (Φτωχά πλάσματα). Πριν από αυτό, είχε ήδη κερδίσει τρεις φορές στη Βενετία: το “Χρυσό Λιοντάρι” για το σενάριο της ταινίας “Άλπεις” (2011) και το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για την ταινία “Αγαπημένη” (2018).

Το φεστιβάλ έχει τη φήμη του “σκαλοπατιού προς τα Όσκαρ”. Για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια (2020-2023), οι νικητές του “Χρυσού Λέοντα” έλαβαν υποψηφιότητες ή νίκες στα Όσκαρ: “Η γη των νομάδων”, “Η δύναμη του σκύλου”, “Μπάνσι Ινισέρα” και “Τα άτυχα πλάσματα”.

Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας 2026: τι είναι ήδη γνωστό;

Το 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας θα πραγματοποιηθεί από τις 2 έως τις 12 Σεπτεμβρίου 2026 στο Λίντο ντι Βενετία. Διοργανωτής του φεστιβάλ είναι η La Biennale di Venezia, ενώ καλλιτεχνικός διευθυντής είναι ο Αλμπέρτο Μπαρμπέρα, ο οποίος είναι επικεφαλής του κινηματογραφικού προγράμματος από το 2011.

Ως τον Φεβρουάριο του 2026, το επίσημο πρόγραμμα δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί, καθώς παραδοσιακά παρουσιάζεται τον Ιούλιο. Ωστόσο, ο κανονισμός του φεστιβάλ έχει ήδη δημοσιευτεί και οι προθεσμίες υποβολής των ταινιών είναι γνωστές: για τις ταινίες μεγάλου μήκους — έως τις 4 Ιουνίου 2026, για τις ταινίες μικρού μήκους — έως τις 28 Μαΐου και για τα VR-έργα — έως τις 7 Μαΐου.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του 82ου φεστιβάλ του 2025, το “Χρυσό Λιοντάρι” απονεμήθηκε στην ταινία “Πατέρας, μητέρα, αδελφή, αδελφός” του Τζιμ Τζάρμας. Στον διαγωνισμό του 2025 συμμετείχε επίσης ο Γιώργος Λάνθιμος με την ταινία “Bougonia” με την Έμμα Στόουν, γεγονός που επιβεβαίωσε για άλλη μια φορά τη στενή σχέση του ελληνικού κινηματογράφου με τη Βενετία.

Η επίσημη επιλογή θα ανακοινωθεί το νωρίτερο τον Ιούλιο, αλλά οι κινηματογραφόφιλοι από την Ελλάδα πρέπει να αρχίσουν να προγραμματίζουν το ταξίδι τους στο Λίντο.

Τι κοινό έχουν το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Θεσσαλονικών;

Για τους Έλληνες κινηματογραφόφιλους, αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα. Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης — το σημαντικότερο κινηματογραφικό γεγονός στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη — έχει πολλά κοινά με το Φεστιβάλ της Βενετίας, αν και λειτουργεί σε διαφορετική κλίμακα.

Και τα δύο φεστιβάλ είναι επίσημα αναγνωρισμένα από τη FIAPF (Διεθνής Ομοσπονδία Ενώσεων Κινηματογραφικών Παραγωγών), γεγονός που τα τοποθετεί στο ίδιο επίπεδο με τα φεστιβάλ των Καννών και του Βερολίνου. Τόσο η Βενετία όσο και η Θεσσαλονίκη έχουν διαγωνιστικά και μη διαγωνιστικά προγράμματα, τμήματα για νέους σκηνοθέτες και αναδρομές στον κλασικό κινηματογράφο.

Αλλά υπάρχουν και σημαντικές διαφορές. Η Βενετία είναι ένα φεστιβάλ κατηγορίας “Α” (διαγωνιστικό, με παγκόσμιες πρεμιέρες), ενώ η Θεσσαλονίκη επικεντρώνεται κυρίως στον κινηματογράφο των Βαλκανίων και της Μεσογείου. Η Βενετία είναι το σημείο εκκίνησης για το Χόλιγουντ και τις εκστρατείες για τα Όσκαρ. Αντίθετα, η Θεσσαλονίκη είναι μια ευκαιρία για τον ευρωπαϊκό ανεξάρτητο και δημιουργικό κινηματογράφο.

Ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι και τα δύο φεστιβάλ διοργανώνονται το φθινόπωρο και έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής ζωής των πόλεών τους. Για τους Έλληνες, η Θεσσαλονίκη είναι η πατρίδα τους, ενώ η Βενετία είναι το επόμενο βήμα.

Ελληνικοί καλλιτέχνες στο φεστιβάλ κινηματογράφου της Βενετίας: από τον Ανελόπουλο έως τον Λαντίμο

Η Ελλάδα έχει ισχυρή και, το πιο σημαντικό, σταθερή παρουσία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Ακολουθούν τα κυριότερα σημεία για τα οποία μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός κινηματογράφος:

Ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος είναι μια θρυλική μορφή του ελληνικού κινηματογράφου και ο πρώτος Έλληνας σκηνοθέτης που κέρδισε το “Χρυσό Λιοντάρι” στη Βενετία. Το 1980, η ταινία του “Ο Μεγαλεξάνδρος” (O Megalexandros) κέρδισε αυτό το βραβείο. Και το 1988, η ταινία “Τοπίο στην ομίχλη” (Landscape in the Mist) κέρδισε το “Ασημένιο Λιοντάρι”. Ο Ανγκελοπούλος, τον οποίο ο Μάρτιν Σκορσέζε αποκαλούσε “εξαιρετικό σκηνοθέτη”, άφησε πίσω του μια αξεπέραστη κληρονομιά, η οποία καθόρισε την εικόνα του ελληνικού κινηματογράφου σε όλο τον κόσμο. Πέθανε τραγικά το 2012 κατά τη διάρκεια γυρισμάτων στην Πειραιά.

Ο Γεώργιος Λάνθιμος είναι αναμφίβολα ο πιο επιτυχημένος Έλληνας σκηνοθέτης της τελευταίας δεκαετίας. Τρεις βραβεύσεις στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας: “Χρυσή Ελένη” για το σενάριο της ταινίας “Άλπεις” (2011), Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για την ταινία “Αγαπημένη” (2018, όπου η Ολίβια Κόλμαν κέρδισε επίσης το Βραβείο Βόλπι) και “Χρυσός Λέων” για την ταινία “Άθλια πλάσματα” (2023). Γεννημένος στις Αθήνα το 1973, ο Λάνθιμος έγινε το πρόσωπο της λεγόμενης “ελληνικής παράξενης κύματος” — και η Βενετία έγινε ένα από τα κύρια πεδία της διεθνούς αναγνώρισής του.

Ο Αλέξανδρος Αβράνας (Alexandros Avranas) είναι ένα άλλο λαμπρό όνομα. Το 2013, στο 70ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, η ταινία του “Μις Βία” (Miss Violence) κέρδισε δύο βραβεία στον κύριο διαγωνισμό: το “Ασημένιο Λιοντάρι” για την καλύτερη σκηνοθεσία για τον Αβράνα και το Κύπελλο Volpi για τον καλύτερο ανδρικό ρόλο για τον Θέμις Πανου. Ο Αβράνας γεννήθηκε στη Λάρισα το 1977, σπούδασε γλυπτική στις Αθήνα και το Βερολίνο και, παρεμπιπτόντως, παρουσίασε την πρώτη του ταινία “Χωρίς” στο φεστιβάλ κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, όπου κέρδισε 7 βραβεία.

Η Αθηνά Ραχήλ Τσανγκάρη (Athina Rachel Tsangari) είναι άλλη μια εκπρόσωπος της “ελληνικής παράξενης κύματος”. Η ταινία της “Ατένμπεργκ” (2010) έλαβε ειδικό βραβείο της κριτικής επιτροπής στην ενότητα “Ορίζοντες” του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Η Τσανγκάρη είναι γνωστή για την ειρωνική της ματιά στις σχέσεις και την ταυτότητα, ενώ η νίκη της στη Βενετία αποτέλεσε σημαντικό ορόσημο για τον ελληνικό κινηματογράφο.

Συχνές ερωτήσεις